Ubezpieczenie społeczne rolników uregulowane zostało ustawą z 20 grudnia 1990 roku (tekst jednolity: Dz.U.1998. Nr 7 poz. 25 ze zm.)

Realizację zadań wynikających z ustawy powierzono odrębnej instytucji - Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zobowiązując ją do prowadzenia zadań wyodrębnionych z systemu powszechnego, w tym m.in. obsługi rolników w sprawach dotyczących obejmowania ubezpieczeniem społecznym rolników i opłacania składek na to ubezpieczenie, przyznawania i wypłaty świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń:
- emerytalno-rentowego oraz wypadkowego,
- chorobowego i macierzyńskiego,
- prowadzenia działalności prewencyjnej na rzecz upowszechniania zasad bezpieczeństwa pracy w gospodarstwach rolnych oraz eliminowania zagrożeń w miejscu pracy i życia rolników,
- prowadzenia dobrowolnej, nieodpłatnej rehabilitacji leczniczej dla osób uprawnionych doświadczeń KRUS,
- zagrożonych niezdolnością do pracy, bądź trwale lub okresowo całkowicie niezdolnych do pracy w gospodarstwie rolnym.

Od 1997 roku KRUS prowadzi odrębny dwuinstancyjny system orzecznictwa lekarskiego w związku z ustalaniem prawa ubezpieczonych w KRUS do świadczeń zależnych od niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym lub medycznej oceny stanu zdrowia. Z dniem wejścia Polski do UE Kasa realizuje zadania związane z koordynacją zabezpieczenia społecznego w krajach Unii Europejskiej.    

Kasa realizuje wiele dodatkowych zadań zleconych przez państwo, m.in. wypłaca tzw. krajowe  renty strukturalne, realizuje świadczenia kombatanckie dla inwalidów wojennych, obsługuje ubezpieczenie zdrowotne rolników, ich domowników, emerytów i rencistów, a także członków ich rodzin, pełniąc zarazem na rzecz NFZ funkcję płatnika składek na to ubezpieczenie.

W ubezpieczeniu społecznym rolników funkcjonują na odrębnych zasadach finansowych dwa rodzaje ubezpieczenia:

• ubezpieczenie emerytalno-rentowe, finansowane w przeważającej części z dotacji budżetowej, uzupełnionej dochodami ze składek ubezpieczonych rolników;
• ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie, realizację świadczeń z tego ubezpieczenia gwarantują jedynie składki od rolników, gromadzone w Funduszu Składkowym Ubezpieczenia Społecznego Rolników. Fundusz ten jest osobą prawną, funkcje zarządu pełni z urzędu Prezes KRUS, pod nadzorem Rady Rolników.    

 Centrala KRUS

Centrala organizuje pracę KRUS, sprawuje nadzór nad pracą jednostek terenowych, inicjuje rozwiązania zamierzające do usprawnienia systemu ubezpieczenia społecznego rolników, współpracuje z ministerstwami, urzędami centralnymi i in. instytucjami i organizacjami uczestniczącymi w realizacji zadań Kasy, koordynuje kontakty Kasy z międzynarodowymi instytucjami ubezpieczeniowymi.


Do zadań Centrali związanych w szczególności z zarządzaniem funkcjonowania Kasą należy:

- przygotowywanie projektów aktów prawnych regulujących zagadnienia z zakresu działania poszczególnych biur merytorycznych
- sporządzanie wytycznych, instrukcji, wyjaśnień dla jednostek organizacyjnych Kasy o obowiązujących uregulowaniach prawnych
- opiniowanie projektów ustaw i aktów wykonawczych
- opracowywanie projektów druków i formularzy
- analiza sprawozdań sporządzonych przez jednostki organizacyjne dotyczących pracy
- nadzorowanych pionów merytorycznych
- opracowywanie wewnętrznych informacji, sprawozdań oraz obowiązującej sprawozdawczości statystycznej
- prowadzenie szkoleń dla ogółu pracowników Kasy
- rozpatrywanie skarg i wniosków; prowadzenie działalności popularyzującej zadania Kasy i system ubezpieczeń społecznych rolników poprzez opracowywanie m.in. poradników, informatorów i in. publikacji
- realizacja zadań wynikających z rozporządzeń unijnych i umów międzynarodowych oraz zadań wynikających ze stosowania przepisów o zamówieniach publicznych
- przygotowywanie i doskonalenie procedur ISO w systemie zarządzania jakością i bezpieczeństwem informacji oraz nadzorowanie ich przestrzegania.

Oddziały Reginalne i Terenowe KRUS

Zobacz także:

ARiMR - Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

ARR - Agencja Rynku Rolnego