W odpowiedzi na potrzeby zmian w systemie doradztwa rolniczego wynikające
z konieczności dostosowania prowadzonej działalności doradczej do zmieniającego
się obrazu wsi i obszarów wiejskich, część krajów podjęła w ostatnich latach
działania restrukturyzacyjne.
Zmiany dotyczą szczególnie prywatyzacji, nowych sposobów finansowania doradztwa oraz integracji instytucji doradczych z instytucjami badawczymi.
W wyniku tych procesów pojawiły się w różnych państwach nowe systemy doradztwa: oprócz powszechnego państwowego mamy dziś do czynienia z doradztwem półpaństwowym i prywatnym.
Współczesną tendencją jest ciągłe zmniejszenie roli doradztwa państwowego na rzecz doradztwa finansowanego przez rolników lub w pełni komercyjnego.
Konwencjonalny (tradycyjny) system jest całkowicie finansowany z budżetu
państwa, bez pobierania opłat za usługi. Taki system ma miejsce w Belgii, Grecji,
Luksemburgu i Słowenii, gdzie za doradztwo odpowiada centalna organizacja
rządowa. Podobnie jest w Hiszpanii, południowych Niemczech, Portugalii, Szwecji,
Włoszech i w Szwajcarii, z tym, że w tych państwach system doradztwa zarządzany
jest przez jednostki regionalne.
Półpaństwowy system doradztwa polegający na tym, że doradztwo świadczone jest przez organizacje państwowe pobierające opłaty za niektóre usługi od rolników. Z takim systemem mamy do czynienia w Czechach, Estonii, Irlandii, Norwegii, Polsce, Słowacji i na Węgrzech.
Prywatny system doradztwa jest zróżnicowany na:
- stanowiący własnością rolników (izb rolniczych, związków i organizacji zawodowych
itp.), występujący w Austrii, Danii, Finlandii, Francji i północno-zachodnich
Niemczech oraz
- komercyjny, będący własnością prywatnych osób i instytucji, występujący w Anglii
i Walii, Holandii, północno-wschodnich Niemczech i w Szkocji.
Zmiany w systemach doradztwa oraz rosnąca potrzeba powiązania doradztwa z całym systemem wiedzy rolniczej wynika ze współczesnych uwarunkowań i przemian w rolnictwie i na obszarach wiejskich.
Podstawowe zmiany to globalizacja, liberalizacja handlu i wynikająca z tego coraz silniejsza konkurencja, zmniejszanie się liczby rolników, podejmowanie przez wieś i rolników nowych funkcji pozaprodukcyjnych oraz powszechny dziś zrównoważony rozwój, uwzględniający
ochronę środowiska i racjonalną gospodarkę zasobami.
Efektywny i nowoczesny system doradztwa powinien przede wszystkim:
· jak najpełniej zaspokajać potrzeby odbiorców i uczestników systemu doradztwa
poprzez ścisłe powiązanie doradztwa z nauką co spowoduje lepsze jakościowo
porady, pełniejsze rozeznanie potrzeb badawczych i rozwojowych, nowoczesne
rozwiązania technologiczne oraz bardziej efektywne zarządzanie gospodarstwami
rolniczymi z uwzględnieniem potrzeb rynku,
· sprawnie funkcjonować przy ograniczonych środkach poprzez dopasowanie
systemu do istniejących realiów organizacyjnych i ekonomicznych w rolnictwie
oraz przeniesienie niektórych kosztów usług na klientów,
· być elastyczny czyli zdolny do rozwoju i przeobrażeń w kierunku nowych potrzeb
reformowanej gospodarki a szczególnie wielofunkcyjnego rozwoju obszarów
wiejskich.
Potrzeby i oczekiwania klientów korzystających z doradztwa w nowoczesnym
systemie usług doradczych.
Doradztwo rolnicze jest na wsi bardzo potrzebne a oczekiwania odnośnie jego
zasięgu tematycznego i obszarów działalności uległy znacznemu rozszerzeniu.
Odzwierciedlają one bardzo różnorodne problemy, często daleko wykraczające poza
zagadnienia bezpośrednio związane z produkcją rolniczą. Jednocześnie należy mieć
świadomość, że usługi doradcze będą rozwijały się w przyszłości wg popytu a nie
podaży i rolnicy skierują się do tych instytucji, które najpełniej zaspokoją ich potrzeby,
niekoniecznie tam gdzie będzie najtaniej.
Oczekiwania wobec doradztwa są zróżnicowane w zależności od charakteru
i wielkości gospodarstwa, stopnia jego specjalizacji oraz poziomu wykształcenia
rolnika.
Rolnicy, szczególnie z mniejszych gospodarstw, wciąż cenią grupowe spotkania z doradcami dotyczące zarówno popularyzacji programów wspierania wsi i rolnictwa jak i technologii produkcji.
Jednocześnie są producenci rolni, dla których doradztwo o charakterze grupowym przestaje być atrakcyjne. Wymagają oni bezpośredniego, indywidualnego kontaktu z doradcą. Szczególnie istotne jest w tej sytuacji by doradca potrafił nawiązać należyty kontakt z rolnikiem i zdobył jego zaufanie, co pozwoli na wspólne wykorzystywanie przez doradcę i rolnika doświadczenia oraz najlepszej wiedzy naukowej celem doskonalenia gospodarstwa.
Wszyscy rolnicy jednogłośnie oczekują od doradztwa:
· Pomocy technicznej przy wypełnianiu wniosków;
· Rzetelnej informacji, nowinek technologicznych;
· Dyskusji na nurtujące pytania;
· Pomocy w określeniu indywidualnego kierunku rozwoju gospodarstwa.
Doradcy powinni:
· Być wysoko wyspecjalizowani (powinni mieć ciągłą możliwość podnoszenia
swoich kwalifikacji);
· Mieć odpowiednią motywację finansową (wyższe płace, premie);
· Posiadać odpowiedni sprzęt techniczny ułatwiający pracę.
Aby wychodzić naprzeciw oczekiwaniom producentów rolnych doradcy muszą:
· Mieć rozeznanie w systemie Wspólnej Polityki Rolnej;
· Posiadać znajomość szczegółów, tj. pogłębioną wiedzę specjalistyczną;
· Umieć tworzyć związki przyczynowo – skutkowe prowadzące do optymalizacji
pracy;
· Posiadać odpowiednie metody pracy, czyli umiejętność przekazywania wiedzy
w zrozumiały dla odbiorców sposób.
Zobacz również:
ARiMR - Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Cross compliance cz.I
Cross compliance cz.II
